مير نبي عزيززاده (شهريور 1320 تا آذر 1325)

سحرگاه 25 اوت 1941 سوم شهريور 1320 شمسي كشور بي طرف ايران در جريان جنگ جهاني دوم از شمال و جنوب مورد تجاوز نيروهاي شوروي و انگلستان قرار گرفت. ...با تسليم حقارت آميز ارتش رضا شاه پهلوي و سقوط پادگان‌هاي نظامي تبريز، اردبيل، مشكين‌شهر و در ساعات اوليه نيروهاي بيگانه، عشاير غيرتمند شاهسون كه به طور كامل از سوي رژيم صهيونيستي خلع سلاح شده بودند به صورت خودجوش در مرزهاي مغان، اجارود و مشكين شهر با متجاوزان درگير شدند. مقاومت عده‌اي از جنگجويان شاهسون در پاسگاه‌هاي مرزي پير ايوات لو، گرگ تپه، مرادلو، آزادلو و بيله‌سوار غان، برگ زريني از تاريخ حماسه‌ساز عشاير آذربايجان در اين واقعه بزرگ به حساب مي‌آيد.... بعد از استقرار نيروهاي شوروي در آذربايجان، اردبيل،ز نجان، گيلان و .. هزاران نفر از عناصر حزب كمونيست جمهوري‌هاي آذربايجان و ارمنستان شوروي با هدايت مستقيم استالين و كاخ كرملين، وارد نواحي شمال غرب ايران شده و به فعاليت‌هاي فرهنگي، امنيتي و نظامي مشغول شدند. كمونيست‌هاي اعزامي از جمهوري‌هاي آذربايجان و ارمنستان از همان ابتدا ورودشان به تبريز و شهرهاي مهم شمال غرب ايران تجزيه نواحي متصرفي ارتش سرخ شوروي را در سر مي‌پروراندند عده‌اي از تربيت يافتگان گروه‌هاي سوسيال دموكرات قديمي و احزاب كمونيست و حزب توده به اين تبليغات همنوا شدند. بخشي از توده‌هاي مردم ستمديده شهري و روستايي نيز به اميد نجات از حاكميت ظالمانه رژيم پهلوي در اوايل امر در برخي از شهرهاي به حمايت از آنان برخاستند. ..گرچه با حكمت و سياست مدبرانه تعدادي با متفقين شاهسون به هواداري از عناصر وابسته به شوروي برخاستند اما بدنه و ستون فقرات عشاير مخالف اشغال كشورشان شدند. .. در ايام اشغال جنگجويان عشاير تحت رهبري روحانيون منطقه ،دفاتر حزب توده را در اردبيل به آتش كشيدند و از گسترش فعاليت‌هاي آنان در شهرهاي آذربايجان به ويژه در قلمرو زندگي طوايف شاهسون جلوگيري كردند. در همين رابطه براي جلب حمايت توده مردم موضوع فتواي جهادي آيت‌الله العظمي آقاي سيد يونس موسوي نجفي مبني بر قيام عليه عناصر كمونيست و نيروهاي اشغالگر را تبليغ كردند... در سال 1324 و همزمان با ايجاد فرقه دموكرات آذربايجان توسط مسكو و ميرجعفر باقراف- رئيس جمهور آذربايان شوروي- گسترش فعاليت آنان در شهرهاي آذربايجان ايران دو پايگاه مقاومت چريكي عشاير در منطقه اجارود و ارشق در ولايت اردبيل به وسيله عشاير شاهسون تشكيل شد. ..آنان طي درگيري‌هاي متعدد، ضربات مهلكي بر پيكر فدائيان فرقه دموكرات آذربايجان، عوامل امنيتي و نظامي شوروي وارد ساخته و در همين راه تعدادي از جنگجويان خود را فداي خاك پاك ايران عزيز نمودندوسرانجام، گروه چريكي عشاير با حمايت ارتش جديد ايران در سال 1325 وارد جنگ سرنوشت‌ساز با فدائيان فرقه دموكرات شده و در آذر 1325 در حالي كه ستون‌هاي ارتش هنوز از قافلانكوه ميانه عبور نكرده بودند دفاتر فرقه دموكرات در تبريز، اردبيل و شهرهاي ديگر آذربايجان به تصرف جنگجويان شاهسون و توده‌ مردم مسلمان اين منطقه درآمد. ..وبدين ترتيب، عشاير شاهسون بار ديگر بر صفحات تاريخ درخشان بيگانه ستيزي صدها ساله خود برگهاي زريني افزوده و آذربايجان سرافراز را از تعدي بيگانگان محفوظ داشتند و به جهانيان اعلام كردند كه وارثان شهداي جنگ چالدران و نهضت مقاومت حماسه آفرين عشاير آذربايجان زنده و پايدار هستند.

http://www.farsnews.net/newstext.php?nn=8605150536

همايش بررسي حوادث سياسي آذربايجان در مركز مطالعات تاريخ معاصر